Wat niemand ziet: zestig voorbeelden van onzichtbaar werk
Onzichtbaar werk is het denkwerk dat nooit op een takenlijst komt: opmerken dat iets bijna op is, onthouden welke maat past, bijhouden of een afspraak wel gemaakt is. Het is onzichtbaar omdat er geen moment bestaat waarop iemand het ziet gebeuren — en daardoor ook geen moment waarop iemand ervoor bedankt.
Waarom een lijst hier wél helpt
Een takenlijst maken is zelf mental load, en daarom raden we het af. Deze lijst is iets anders: hij staat er al, hij is niet van jullie, en hij is bedoeld om samen langs te lopen. Het punt is niet dat jullie hem afvinken, maar dat het denkwerk een naam krijgt. Wat een naam heeft, kun je overdragen.
Voorraad — het zuiverste onzichtbare werk
- Weten dat het wc-papier nog voor drie dagen is
- Merken dat er nog één vaatwastablet in de doos zit
- Onthouden welk wasmiddel jullie gebruiken
- Zien dat de tandpasta bijna op is voordat iemand er tegen een leeg tubje aanloopt
- Bijhouden of er nog pleisters en paracetamol in huis zijn
- Weten dat de afvalzakken van de juiste maat zijn
- Denken aan batterijen, lampen en stofzuigerzakken
Eten
- Bedenken wat jullie deze week eten
- Weten wat er nog in de koelkast ligt en wanneer het over datum gaat
- Onthouden wie wat niet lust
- Rekening houden met de avond dat een van jullie laat is
- Iets in de vriezer hebben voor de avond dat het niet lukt
- Weten of er nog brood is voor morgenochtend
Agenda en mensen
- Weten dat de verjaardag van je zwager over twee weken is
- Bedenken dát er een cadeau moet komen, en het kopen, en het inpakken
- Een kaart kopen, schrijven, adresseren en posten
- Onthouden wie jullie al een tijd niet gezien hebben
- Twee agenda's naast elkaar houden
- Weten dat de oppas gevraagd moet worden voordat je iets afspreekt
- Terugbellen naar iemand die twee weken geleden iets vroeg
Kinderen
- Weten welke maat er nu past en welke de volgende is
- Merken dat de schoenen te klein worden voordat er blaren zijn
- Onthouden wanneer de volgende prik is en of hij gehaald is
- Bijhouden of het slaapritme klopt en of er iets moet veranderen
- Weten welk speelgoed hij zat is
- De tas voor de opvang klaarzetten, elke ochtend, met wat er die dag in moet
- Weten of de reservekleding op de opvang nog past
- Onthouden dat er donderdag iets van huis mee moet
Huis, geld en papieren
- Merken dat de kraan drupt en bedenken wie je daarvoor belt
- Weten wanneer de cv-ketel voor het laatst is nagekeken
- Zien dat de kitrand in de badkamer begint te schimmelen
- Onthouden dat de opzegtermijn van een abonnement in november afloopt
- Bijhouden of de automatische incasso's zijn doorgekomen
- Weten of de toeslag is aangevraagd, en of hij binnenkomt
- Denken aan de APK, de banden en de verzekering
- Onthouden waar het paspoort ligt en wanneer het verloopt
En de laag eronder
Bij elk van deze regels hoort een tweede, onzichtbare vraag: is het gebeurd? Dat is het bewaken, en het is het deel dat het zwaarst weegt. Een taak die je zelf doet, kost tijd. Een taak die je aan iemand anders hebt gegeven en waarvan je niet weet of hij gebeurt, kost aandacht — elke dag, tot hij gebeurd is.
Zelf doen kost tijd. Erop letten of een ander het doet, kost aandacht.
Veelgestelde vragen
- Wat is onzichtbaar werk?
- Onzichtbaar werk is het denkwerk rond een huishouden dat nooit op een takenlijst komt: opmerken dat iets nodig is, onthouden wat er past of hoort, en bijhouden of iets gebeurd is. Het is onzichtbaar omdat er geen moment is waarop iemand het ziet gebeuren.
- Waarom is onzichtbaar werk zo vermoeiend?
- Omdat het nooit klaar is en nergens stopt. Een taak eindigt; het onthouden gaat door. En omdat er geen bewijs van is: je kunt niet aanwijzen wat je gedaan hebt, dus je krijgt er ook niets voor terug — geen waardering en geen rust.
- Hoe maak je onzichtbaar werk zichtbaar?
- Door het te benoemen per gebied in plaats van per taak, en het los van elkaar op te schrijven. Een lijst als deze langs elkaar leggen werkt beter dan voorbeelden noemen in een gesprek, omdat een voorbeeld klinkt als een verwijt en een lijst niet.
Bronnen
Hierna
Mental Leap · alle artikelen · inloggen