Geboorteverlof en ouderschapsverlof: wie vraagt wat aan

De zes soorten, en de valkuil in elk

• Zwangerschaps- en bevallingsverlof — zestien weken voor de moeder in loondienst. Het verlof gaat in tussen zes en vier weken vóór de uitgerekende datum, en de aanvraag moet uiterlijk drie weken vóór die ingangsdatum bij de werkgever liggen. In de praktijk: uiterlijk zeven weken vóór de uitgerekende datum, met een verklaring van de verloskundige.
• ZEZ-uitkering — hetzelfde recht voor een zelfstandige, maar dan zonder werkgever die het regelt. Zestien weken, aan te vragen bij het UWV tussen vier en twee weken vóór de ingangsdatum, met de zwangerschapsverklaring erbij. Dit is de meest vergeten regeling van de zes, omdat er niemand is die eraan herinnert.
• Geboorteverlof — één week, volledig doorbetaald, voor de partner. Op te nemen in de vier weken na de geboorte. Aanvragen hoeft niet, melden wel.
• Aanvullend geboorteverlof — vijf weken op 70% van het dagloon via het UWV. Je werkgever vraagt de uitkering aan; jij vraagt het verlof bij je werkgever, minimaal vier weken vóór de ingangsdatum. Op te nemen binnen zes maanden na de geboorte. Voorwaarde: getrouwd, geregistreerd partner, of het kind erkend.
• Betaald ouderschapsverlof — negen weken op 70%, mits opgenomen in het eerste levensjaar. Ook hier vraagt je werkgever de uitkering aan bij het UWV.
• Onbetaald ouderschapsverlof — de rest van je recht, tot in totaal 26 keer je wekelijkse uren, op te nemen tot het kind acht is.

Wie vraagt wat aan — en dit is waar het misgaat

Bij vier van de zes regelingen loopt de uitkering via je werkgever en niet via jou. Dat is precies waarom het misgaat: iedereen denkt dat de ander het doet. De werkgever wacht op jouw verzoek, jij denkt dat de werkgever het regelt, en het UWV heeft nooit iets ontvangen.

Zet het daarom in één mail. Meld het geboorteverlof, vraag het aanvullend geboorteverlof aan, en zeg in dezelfde mail welke weken ouderschapsverlof je wilt opnemen en dat de uitkering daarvoor bij het UWV aangevraagd moet worden. Eén mail, één antwoord, en het staat vast.

Bij vier van de zes vraagt je werkgever de uitkering aan. Niet jij.

De keuze die de verdeling echt verandert

Van al deze weken is er één keuze die meer doet voor de verdeling in dat eerste jaar dan alle andere bij elkaar: neem je het ouderschapsverlof los van elkaar op, of samen?

Samen thuis is fijn en verandert de verdeling niet. Alleen thuis — een aantal weken waarin de tweede ouder het ritme, de maat, de nummers en de gewoontes zelf leert — haalt de kennisvoorsprong in die tijdens het bevallingsverlof is opgebouwd. Dat is de reden dat de ene ouder een half jaar later nog steeds de vrager is en de andere de kenner.

Wat het kost als je te laat bent

Bij verlof betekent te laat bijna altijd geld en niet het recht. Het aanvullend geboorteverlof moet binnen zes maanden opgenomen zijn; wat je daarna nog wilde, is weg. De negen betaalde weken ouderschapsverlof moeten in het eerste levensjaar op; wat later staat, is onbetaald verlof. En de ZEZ-uitkering te laat aanvragen is de duurste van allemaal, want daar is geen tweede kans.