Hoe is de mental load gemiddeld verdeeld?

Het denkwerk ligt schever dan het doen

Onderzoek onder 322 moeders van jonge kinderen laat zien dat zij gemiddeld 73 procent van het mentale huishoudelijke werk dragen, tegenover 27 procent voor hun partner. Bij het uitvoerende werk is die verhouding 64 tegenover 36 procent.

Dat verschil van negen procentpunt is het eigenlijke onderwerp. Bij vrijwel elke taak die de onderzoekers bekeken, was de kloof groter in het denkwerk dan in de uitvoering. Wie alleen naar wie wat doet kijkt, meet de verdeling dus structureel gunstiger dan hij is.

73 procent van het denken. 64 procent van het doen. Dat gat is de mental load.

Bijna niemand vindt dit eerlijk, en toch blijft het zo

Volgens de Emancipatiemonitor van het CBS zou 41 procent van de heteroparen betaald werk en zorg gelijk willen verdelen. Bij 9 procent lukt dat ook werkelijk. Dat gat van tweeëndertig procentpunt is geen meningsverschil maar een uitvoeringsprobleem.

Dat maakt de situatie anders dan hij vaak wordt voorgesteld. De meeste stellen hoeven het niet eens te worden over wat eerlijk is; ze zijn het al eens. Wat ontbreekt is een manier om het te regelen die de dagelijkse praktijk overleeft.

Waar de scheefheid precies zit

De socioloog Allison Daminger interviewde vijfendertig stellen en splitste het denkwerk in vier stappen: opmerken dat er iets aankomt, uitzoeken wat de mogelijkheden zijn, beslissen, en daarna bewaken of het ook gebeurt.

Beslissen bleek in de praktijk redelijk gelijk verdeeld. Stellen kiezen de school samen en de vakantie samen. Het opmerken en het bewaken lagen bijna volledig bij de vrouw. Dat zijn precies de twee stappen die niemand ziet gebeuren en waar dus ook nooit iets over gezegd wordt.

• Anticiperen. Vooruit zien dat er iets nodig zal zijn.
• Uitzoeken. Opties verzamelen en vergelijken.
• Beslissen. De keuze maken, meestal samen.
• Bewaken. Nakijken of het ook echt gebeurd is.

Partners meten hun eigen aandeel hoger

Longitudinaal onderzoek waarin beide partners onafhankelijk over dezelfde week rapporteerden, laat structurele verschillen zien tussen de twee lijsten. Beiden schatten hun eigen aandeel hoger in dan de ander dat doet.

Dat is geen oneerlijkheid maar een kenmerk van onzichtbaar werk. Je ziet wat je zelf doet, en je ziet niet wat er niet misging doordat de ander het al had opgemerkt. Daarom werkt een gesprek over voorbeelden zo slecht en een inventarisatie zo goed: twee lijsten naast elkaar leveren gegevens op in plaats van een welles-nietes.

Wat deze cijfers niet zeggen

Een gemiddelde zegt niets over één huishouden. Zestig tegenover veertig kan bij jullie kloppen, bijvoorbeeld omdat de een veel meer uren werkt. Wat zelden klopt is dat één persoon in bijna elk gebied degene is die het onthoudt, want dan is er geen enkel onderwerp waar die persoon niet aan hoeft te denken.

Meet daarom niet of jullie op de helft zitten, maar of er gebieden zijn waar de ander volledig over gaat. Dat aantal zegt meer dan welk percentage ook.